Gừng và răng: một mối liên hệ không hiển nhiên
«Bác sĩ ơi, răng tôi cứ đau nhức âm ỉ suốt, mà bà hàng xóm bảo — nhai gừng đi. Chuyện đó có thật sự hiệu quả không?»
Những cuộc trò chuyện thú vị nhất trong phòng khám thường bắt đầu như thế. Bệnh nhân đến với một câu hỏi nghe có vẻ kỳ quặc, nhưng đằng sau nó luôn ẩn giấu một vấn đề có thật.
Gừng thì chúng ta quen nhìn thấy ở siêu thị, ngay bên cạnh những quả chanh. Có người cho nó vào trà để trị cảm lạnh, có người cho vào sushi. Nhưng ít ai chịu ngẫm nghĩ: vậy cái củ này thì có liên quan gì đến răng và nướu?
Hôm nay tôi muốn kể cho các bạn nghe, làm thế nào một loại gia vị phương Đông lại bất ngờ chuyển sang lĩnh vực nha khoa — và vì sao đôi khi điều đó thực sự hữu ích.
Câu chuyện số 1. «Trà trị cảm lạnh… lại cứu được nướu răng»
Một bệnh nhân của tôi, cô Anna, than phiền về việc nướu răng bị chảy máu. Đánh răng — bàn chải đỏ máu. Súc miệng bằng chlorhexidine cũng không giúp được, đổi kem đánh răng — cũng vậy.
Mùa đông cô bị ốm, uống trà gừng cả lít. Vài tuần sau cô đến và nói:
— «Bác sĩ ơi, bác sẽ không tin đâu. Nướu răng gần như hết chảy máu rồi. Có phải là nhờ trà không?»
Tôi mỉm cười: «Sao lại không nhỉ?» Gừng có chứa các hoạt chất — gingerol và shogaol. Chúng ức chế viêm gần như tương đương với các loại thuốc chống viêm nhẹ. Vì thế nướu răng quả thực đã dễ chịu hơn.
Vì sao gừng lại hiệu quả?
- Tác dụng kháng khuẩn. Các nghiên cứu đã cho thấy rằng chiết xuất gừng tiêu diệt vi khuẩn Streptococcus mutans — chính chúng là thủ phạm gây sâu răng. Nghĩa là, những ai uống trà gừng hoặc súc miệng với gừng thì ít mảng bám và ít mùi khó chịu hơn.
- Tác dụng chống viêm. Gingerol làm giảm hoạt động của các cytokine «xấu», vốn gây sưng và đỏ nướu răng.
- Hiệu ứng giảm đau. Trong y học cổ truyền Ấn Độ, người ta đắp một miếng gừng lên răng khi bị đau. Các nhà khoa học hiện đại đã xác nhận: gingerol chặn một phần các tín hiệu đau của dây thần kinh.
Câu chuyện số 2. «Gừng chống lại mùi hôi miệng»
Một trường hợp khác. Một chàng trai trẻ, làm lập trình viên, đến và than phiền:
— «Bác sĩ ơi, răng tôi thì có vẻ khỏe mạnh, mà trong miệng lại có mùi. Bạn gái đã bóng gió rằng đó là một vấn đề».
Hóa ra tất cả là do vi khuẩn trên lưỡi và trong các kẽ răng. Tôi khuyên cậu ấy làm sạch, dùng máy tăm nước, nhưng cậu ấy còn tự thử nghiệm thêm — bắt đầu nhai một miếng gừng tươi sau bữa ăn.
Một tháng sau cậu ấy đến:
— «Mùi gần như biến mất rồi. Bạn gái hài lòng lắm».
Và đó không phải là phép màu: nước gừng cay nồng ức chế sự phát triển của các vi khuẩn tiết ra các hợp chất lưu huỳnh (chính chúng tạo ra cái «hương vị» ấy).
Nhưng có một điều lưu ý
Gừng là một thứ hữu ích, nhưng không phải là viên thuốc thần kỳ. Nó có những giới hạn:
- Nếu có loét dạ dày hoặc viêm dạ dày, gừng với số lượng lớn có thể gây hại.
- Nếu nhai củ gừng tươi quá hăng say — có thể làm tổn thương niêm mạc má.
- Trà gừng không thay thế được bàn chải và kem đánh răng.
Nghĩa là, đây là một trợ thủ, chứ không phải phương pháp điều trị chính.
Câu chuyện số 3. «Đau răng lúc nửa đêm»
Tôi đã từng có một bệnh nhân — một tài xế xe tải. Răng anh ấy đau dữ dội khi đang trên đường, đến chỗ nha sĩ gần nhất cũng phải hàng trăm cây số. Vợ anh qua điện thoại khuyên: «Nhai gừng đi, chắc sẽ đỡ đấy».
Và quả thực, cơn đau đã dịu đi. Tất nhiên không phải là mãi mãi — sâu răng thì có biến đi đâu. Nhưng củ gừng đã cho anh ấy cơ hội cầm cự được đến khi gặp bác sĩ.
Đây là một ví dụ hay: gừng là biện pháp tạm thời, chứ không phải là điều trị.
Sử dụng gừng cho răng một cách an toàn như thế nào?
- Súc miệng. Hãy hãm một miếng gừng trong một cốc nước sôi, để nguội và dùng làm nước súc miệng. Nó làm giảm viêm nướu và giúp hơi thở thơm mát.
- Trà với gừng. Một cách tuyệt vời để nâng đỡ hệ miễn dịch và đồng thời giảm nguy cơ chảy máu nướu răng.
- Củ tươi. Có thể nhai một miếng nhỏ sau bữa ăn, nếu bị làm phiền bởi mùi. Nhưng không quá vài lần mỗi ngày.
Câu hỏi lớn: «Vậy có nên đánh răng bằng kem có gừng không?»
Có, những loại kem như vậy đã được sản xuất rồi. Thông thường người ta thêm vào đó chiết xuất gừng và các loại gia vị khác. Chúng xử lý viêm nướu răng khá tốt, nhưng không thay thế được kem đánh răng chứa fluoride để bảo vệ chống sâu răng.
Vì vậy tối ưu nhất là — luân phiên. Buổi sáng — kem có fluoride, buổi tối — kem có các thành phần thảo mộc, chẳng hạn như gừng và đinh hương.
Gừng không phải là «bùa chú của bà» và cũng không phải «loại thảo dược thần kỳ». Nó là một chất sát khuẩn tự nhiên và một biện pháp chống viêm thực sự có hiệu quả. Nhưng quan trọng là phải nhớ: nó chỉ có thể là phần bổ sung cho việc vệ sinh và cho nha sĩ, chứ không phải vật thay thế.
Vậy nên, nếu bỗng nhiên người hàng xóm của bạn nói: «Nhai gừng đi, rồi răng sẽ đẹp như ngôi sao Hollywood», — hãy mỉm cười. Hãy đi đến nha sĩ, đánh răng hai lần mỗi ngày. Còn gừng thì cứ để nó là phần bổ sung dễ chịu, hữu ích cho tách trà và cho nụ cười của bạn.